Historische toelichting OVD


Ook dit jaar heeft de OVD gezorgd voor een historische toelichting op zeven plaatsen in de route. Op deze manier wordt ook het verleden niet vergeten in deze mooie fietsomgeving.

 

Inleiding:
De Oudheidkundige Vereniging Didam heeft dit jaar veel aandacht besteed aan 70 jaar bevrijding. Eén van de onderdelen was het uitbrengen van het jaarboek ‘GETUIGENISSEN VAN DE OORLOG’. Dit boek is te koop bij Bruna, de OVD of via internet www.ovd-didam.nl.

 

OVD bogenroute 1


1. Kerkstraat 12, voormalig verblijf Hanss Albin Rauter
Hanns Albin Rauter, de Generalkommissar für das Sicherheitswesen en tevens Höhere SS-und Polizeiführer in het bezette Nederland in de Tweede Wereldoorlog, had tijdens de laatste maanden van zijn bewind zijn hoofdkwartier in de woning aan de Kerkstraat 12 in Didam. Op 6 maart 1945 reed hij 's avonds van Didam naar Apeldoorn. Onderweg werd ter hoogte van Woeste Hoeve een aanslag op hem gepleegd en Rauter raakte daarbij zwaar gewond. Als wraak werden op 8 maart bij de plaats van de aanslag 117 gevangenen door de Duitsers geëxecuteerd. Daarnaast werden elders in Nederland nog 119 executies voltrokken.

 

2. Wegversperring aan het Lieve Vrouweplein, nabij café ‘t Zwijnshoofd
OVD bogenroute 2Kort voor de Duitse inval, in de nacht van 10 mei 1940, werd bij een wegversperring aan het huidige Lieve Vrouweplein, nabij café ’t Zwijnshoofd (nu café Jan & Jan) en het oude notarishuis, een rijwielpatrouille tegen gehouden. De wacht vertrouwde de echtheid van de marsopdracht niet. Uiteindelijk bleken het Duitse militairen in Nederlandse uniformen. Na de oorlog werd duidelijk dat de verklede Duitsers de opdracht hadden om in Westervoort te voorkomen dat de brug werd opgeblazen. Door deze actie in Didam kon de brug door de Nederlanders alsnog worden opgeblazen en werd de Duitse opmars vertraagd. De ontmaskering van de groep in Didam was bovendien belangrijk omdat de legerleiding zich daardoor realiseerde dat ook op andere plaatsen het Nederlandse uniform door de Duitsers misbruikt kon worden.

 

3. Oorlogsmonument aan het Lieve Vrouweplein in DidamOVD bogenroute 3
Toen de Didammers op bevrijdingsdag 3 april 1945 uitbundig juichten, treurden tientallen families om hun geliefden die tijdens de oorlog waren omgekomen. Didam nam zich toen voor om de doden niet te vergeten. Er werd een voorlopig houten oorlogsmonument geplaatst aan de Oude Raadhuisstraat, waarop 37 namen werden vermeld. Het definitieve monument, de vredesduif op een natuurstenen sokkel, werd onthuld op 4 mei 1951. Het monument kreeg een plaats in een speciaal daarvoor aangelegd plantsoen, links naast het gemeentehuis aan de Burg. Kronenburglaan. Omstreeks 1960 werd het veel dichter naar de Raadhuisstraat verplaatst. In 1970 kreeg het de huidige plaats aan het Lieve Vrouweplein. Op de sokkel werden de namen vermeld van alle oorlogsslachtoffers, zowel militairen als burgers, omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog en de oorlog in Nederlands-Indië. 

 

4. Aanval op colonne Todt arbeiders aan de Oude Beekseweg
OVD bogenroute 4Op 2 oktober 1944 kwam vroeg in de morgen een lange colonne Todt-arbeiders (arbeiders, voornamelijk afkomstig uit Kilder, die dwangarbeid moesten verrichten voor de Duitsers), over de Beekseweg nabij de spoorwegovergang om naar hun gedwongen werk in Zevenaar te gaan. Uit de richting Zevenaar kwamen zes Engelse Jabo’s (jachtbommenwerpers) aanvliegen waarbij de colonne blijkbaar werd aangezien voor een militaire. Vlakbij de spoorwegovergang, nabij Gradus Beekman (Oude Beekseweg 47), werd de aanval ingezet.
De arbeiders doken links en rechts van de weg in de greppels en onder heggen. Er vielen vijf doden. Daarnaast waren er veel gewonden. De huizen van Mennings (Oude Beekseweg 54) en Lenderink (Oude Beekseweg 52) werden hierbij totaal verwoest.

 

5. Mariakapel aan de Smallestraat, ereplaats oorlogsslachtoffers OVD bogenroute 6
Nieuw-Dijk nam na de Tweede Wereldoorlog jaarlijks deel aan de dodenherdenking in Didam. Na de bouw van de Mariakapel gebeurde dat vanaf 1955 tot de jaren 70 jaarlijks met een Stille Tocht in Nieuw-Dijk. De deelnemers liepen vanaf Gradus Smits (nu Pater Smitsstraat 31) naar de kapel voor een herdenking en vervolgens naar de kerk voor een speciale dienst. Op 4 mei 1960 werden twee gedenkplaten van oorlogsslachtoffers uit Nieuw-Dijk in de Mariakapel onthuld. In 2012 werd daar nog de naam van Indiëganger H. Peters bijgeplaatst. Boven de twee gedenkplaten is een plaat aangebracht met de tekst: ‘Zij die voor het vaderland hun leven gaven’.

 

6. Ramp in de Kloosterstraat in Loil
OVD bogenroute 6Aan deze straat, kort bij het kerkhof, stond vanaf 1924 een klooster en een school. In de school werd door de zusters van Het Gezelschap van Jezus, Maria, Jozef (JMJ) onderwijs gegeven aan katholieke meisjes. Op zaterdag 7 april 1945, vier dagen na de bevrijding van Loil, werd - door achtergebleven munitie - de meisjesschool en een groot gedeelte van het klooster verwoest. Hierbij lieten twee Loilse meisjes, Leike van Vuuren en Fien Seegers, het leven. Nadat de restanten van het klooster waren opgeruimd, werd op die locatie een Mariakapel gebouwd. Tot eind jaren vijftig werd elk jaar op of rond 7 april de grote ramp herdacht. Door omstandigheden werd de kapel in 1972 afgebroken, maar sinds 2000 staat er weer een Mariakapel. Nu verwijst alleen de straatnaam nog naar het vroegere klooster en de school.

 

7. Commandopost bij het oude burgemeestershuis, Dijksestraat 38OVD bogenroute 7
Jan Thomas van Kekum (roepnaam Thomas), afkomstig uit Tienhoven (ZH), sneuvelde in de vroege morgenuren op 10 mei 1940 als één van de eerste Nederlandse militairen bij het oude burgemeestershuis aan de Dijksestraat toen de Duitsers via de Ravenstraat Didam binnenvielen.
De grensbewaking bij Didam was opgedragen aan militairen van de derde compagnie van het 22e grensbataljon (3-22 GB). Begin 1940 werd Thomas van Kekem met zijn groep (zo’n twaalf man) overgeplaatst naar Didam om de Nederlands-Duitse grens mede te bewaken. De commandopost was gevestigd in het oude burgemeestershuis aan de Dijksestraat 38. In de voortuin hadden de militairen een uitkijkpost ingericht, die slechts ruimte bood aan drie wachtposten. Boven hun hoofd was een planken dakje aangebracht, dat met wat aarde en takken gecamoufleerd was. Door een kijkgat konden ze de Duitsers in het oog houden, die vanuit de Ravenstraat Didam binnenkwamen

 

-

 

 

 

 

ovd

 

Bron: Oudheidkundige Vereniging Didam (OVD)

Website: www.OVD-Didam.nl